Language Language Language Visning: A A A A A
toppbilde

Deanu doavtterguovddáža dieđut

Deanu doavtterguovddáža doaibma boahtá ain guhkit áigái leat rievdaduvvon koronapandemiija geažil. Mii leat šaddan dahkat stuorát rievdadusaid das movt bálvalit álbmoga, sihke vai eastadit njoammuma, muhto maiddái eastadit ahte stuora oasit kontuvrras biddjojit erremii jus dávda muhtumii njoammu. Daningo mis lea dušše okta doavtterguovddáš gielddas, de leat mii liige hearkkit dakkár dilis, ja mii leat ferten heivehit doaibmabijuid dán ektui.

Dát vurdojuvvo leat dakkár dilli mii boahtá guhká bistit, máŋga mánu ovddasguvlui. Doaibmannákca doavtterdiimmuid ja laboratoriaiskamiid ektui lea veaháš unnon, ja ferte vuordit guhkit vuordináiggi muhtun iskkademiide ovddasguvlui. Dattetge lea dehálaš ahte buohkat geat dárbbašit dearvvašvuođaveahki, váldet minguin oktavuođa, ja buohkat geat dárbbašit dan, sidjiide fállojuvvo doavtterdiibmu.

Olbmot geat eai dárbbaš dearvvašvuođaveahki, dat mearkkaša dearvvaš olbmot geat dušše háliidit dábálaš dearvvašvuođaiskama, dahje dárbbašit doavtterduođaštusa, masa ii oba rievtti mielde leat ge dárbu dearvvašvuođa oainnu bealis, omd. doavtterduođaštusa skutersierralobi ektui gaskaboddosaččat hilgojuvvojit.

Doaktáriin gulahallan sáhttá maid šaddat earálágan go masa don leat hárjánan. Jus lea vejolaš, de doavttir geahččala du veahkehit telefovnna dahje videoráđđádallama bokte. Jus dat ii leat vejolaš, ja don fertet boahtit doavtterkontuvrii iskkadeapmái, de it boađe leat nu guhká doaktára luhtte go maid leat hárjánan.

Mii eat hálit ahte álbmot dieđitkeahttá bohtet Deanu doavtterguovddážii. Reseapta- ja diibmodiŋgomat dahje eará oktavuođaváldimat ovdagihtii šiehtadusa haga, fertejit dahkkot telefovnnas 45517700 dahje elektrovnnalaš gulahallamiin. Elektrovnnalaš dieđut doavtterkontuvrii omd. reseaptadiŋgomat, sáhttet dahkkot helsenorge.no neahttasiiddus. Dát gusto vaikko dus eai leat makkárge koronavirusa dávdamearkkat. Jus du dearvvašvuođadilli rievdá, ovdal juo duođaštuvvon šiehtadusa, mat sáhttet dávdamearkan koronavirusii, de fertet čuojahit ja dieđihit dán birra.

Fitnamis Deanu doavtterguovddážis fertet nu guhkás go vejolaš čuovvot eiseválddiid dábálaš njoammudávddaid eastadanrávvagiid. Dat mielddisbuktá don fertet bassat gieđaid ovdal go guođát ruovttu ja go boađát doavtterkontuvrii, ja ahte váruhit doallamis eanemus lági gaskka (áinnas 1-2 mehtera) bargiide ja eará pasieanttaide, ja ahte don basat gieđaid ovdalgo guođát kontuvrra. Jus dus leat njoammudávdda dávdamearkkat, de fertet čuovvut daid njuolggadusaid mat ovdagihtii leat šihttojuvvon telefovnna bokte.

Koronavirusa dávdamearkkat sulastit dasa maid oaidná nuorvvus ja influeanssas. Dat mearkkaša lea feber, čotta bávččas ja gosahat, ja muhtumat ožžot vuoigŋanváttisvuođaid ja geahpesboalddáhaga. Sii geat buohccájit, dábálaččat álggos ožžot čottabákčasa, nuorvvu ja geahppa gossama, ja sii maid dovdet sii leat buohccit ja sis leat deahkkebákčasat. Muhtumat ožžot luhčadávdda, muhto dat ii leat dábálaš. Gielddas leat sierra eavttut dasa gean mii iskat, geahča gieldda ruovttusiiddus interneahtas geaid mii háliidit iskat.

Dakkaviđe veahkki bálvaluvvo nu movt ovdal. Don sáhtát čuojahit doavtterkontuvrii rahpanáiggis dahje váktadoavttertelefovdnii 116 17. Fáhkkatlaš heakkavárálaš dilálašvuođain don čuojahat 113.

Kjell Magne Johnsen

Gieldda váldodoavttir, 16.04.2020